5 Năm Triển Khai Môn Tích Hợp Ở Bậc THCS: Vì Sao Thầy Trò Vẫn Loay Hoay? – Thầy Cavin
Sau gần 5 năm áp dụng chương trình giáo dục phổ thông mới ở bậc trung học cơ sở, việc gộp các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học thành Khoa học Tự nhiên hay Lịch sử và Địa lý thành một môn liên môn vẫn đang là bài toán đau đầu đối với cả giáo viên lẫn học sinh.
Khi giáo viên bị đẩy vào thế ‘học cấp tốc, dạy chéo môn’
Mục tiêu của môn tích hợp là đưa việc dạy học tiếp cận với xu hướng giáo dục liên môn quốc tế, giúp học trò nhìn nhận vấn đề toàn diện. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất nằm ở đội ngũ nhân lực khi phần lớn thầy cô được đào tạo bài bản 4 năm đại học cho một chuyên ngành duy nhất, nay phải gánh thêm 1-2 phân môn khác chỉ sau vài khóa bồi dưỡng ngắn hạn.
Thực tế tại nhiều trường học cho thấy:
- Giáo viên thiếu tự tin: Thầy cô dạy Vật lý bối rối trước những câu hỏi chuyên sâu về Sinh học, hoặc giáo viên Địa lý gặp khó khi giải thích các giai đoạn lịch sử phức tạp. Tâm lý dè dặt khiến bài giảng dừng lại ở mức đọc sách, thiếu tính liên hệ thực tiễn sinh động.
- Cấu trúc sách vẫn mang tính ‘cộng dồn’: Dù gọi là tích hợp, các bài học trong sách giáo khoa vẫn chia rõ thành từng chương, từng phần riêng rẽ của Lý – Hóa – Sinh hoặc Sử – Địa. Bản chất học sinh vẫn học đơn môn trong một vỏ bọc mới.
- Lịch học đảo lộn, khó kiểm tra: Nhiều trường phải linh hoạt đổi thời khóa biểu liên tục theo tuần; khi ra đề thi, giáo viên phải cắt ghép câu hỏi cơ học, dẫn đến hiện tượng chênh lệch độ khó giữa các phần kiến thức.
Tại một số địa bàn lớn như Hà Nội hay TP.HCM, các giải pháp như sinh hoạt chuyên môn chéo, cử nhiều thầy cô cùng phụ trách một lớp được áp dụng. Dẫu vậy, áp lực học tập và tâm lý e ngại chất lượng giáo dục đi xuống vẫn khiến không ít nhà giáo kiến nghị đưa các môn học trở lại trạng thái riêng biệt.
Góc nhìn Chuyên gia – Thầy Cavin
Dưới góc độ một người làm giáo dục và đồng hành cùng hàng ngàn học sinh tại khu vực Hà Nội, đặc biệt là quận Hà Đông, Thầy Cavin rất thấu hiểu nỗi lo lắng của phụ huynh khi con bước vào cấp 2 với chương trình tích hợp còn nhiều bất cập.
Để giúp các con không bị hổng kiến thức và giữ vững sự hào hứng trong học tập, Thầy Cavin có vài chia sẻ và lời khuyên thiết thực dành cho cha mẹ:
- Hiểu đúng về ‘tích hợp’ – Đừng để con học máy móc: Học tích hợp bản chất là rèn tư duy giải quyết vấn đề đa chiều. Phụ huynh không nên đặt nặng việc con phải trở thành chuyên gia ở mọi phân môn, mà hãy khuyến khích con kết nối kiến thức vào đời sống thực tế (như hiện tượng khoa học quanh nhà, bối cảnh lịch sử gắn liền với vị trí địa lý Thủ đô).
- Dùng tiếng Anh như đòn bẩy tiếp cận khoa học tự nhiên: Trên thế giới, phương pháp học CLIL (Content and Language Integrated Learning – Học tích hợp nội dung và ngôn ngữ) đã rất phổ biến. Khi con có nền tảng tiếng Anh học thuật tốt, con hoàn toàn có thể tự tra cứu các bài giảng Khoa học (Science), Lịch sử, Địa lý quốc tế trực quan, sinh động qua video hoặc tài liệu nước ngoài, bù đắp đáng kể cho những tiết học giáo khoa còn gượng ép trên lớp.
- Chủ động xây dựng lộ trình sớm cho học sinh lớp 6 – lớp 9: Kỳ thi vào lớp 10 tại Hà Nội luôn mang tính cạnh tranh cao. Phụ huynh nên đồng hành, phát hiện sớm môn học con yêu thích để định hướng khối học THPT, đồng thời củng cố vững chắc các môn điều kiện then chốt như Toán, Ngữ văn và Tiếng Anh để giảm áp lực cho con trước những thay đổi liên tục của chương trình học.